SİBER SAVUNMA MERKEZİ
GÖREV: VİRÜS AVCILARI
ZARARLI YAZILIM (MALWARE) NEDİR?
Kötü niyetli kişiler tarafından hazırlanan; bilgisayarımıza, tabletimize veya telefonumuza zarar veren, bilgilerimizi çalan yazılımların genel adıdır.
"Malware" kelimesi "Malicious" (Kötücül) ve "Software" (Yazılım) kelimelerinin birleşimidir.
BİLGİSAYARIM HASTA MI?
Zararlı yazılım bulaşan bir cihazda şu belirtiler görülür:
YAVAŞLAMA
Bilgisayar çok yavaş açılır ve donar.
REKLAMLAR
İsteğimiz dışında sürekli reklam pencereleri açılır.
KAYIP DOSYALAR
Dosyalar silinir veya açılmaz hale gelir.
1. VİRÜS (VIRUS)
Tıpkı biyolojik virüsler (grip gibi) insandan insana bulaştığı gibi, bilgisayar virüsleri de dosyadan dosyaya bulaşır.
- Kendini kopyalar.
- Çalışması için sizin virüslü dosyayı açmanız gerekir.
- Amacı sisteme zarar vermektir.
2. TRUVA ATI (TROJAN)
Adını tarihteki Truva savaşından alır.
Dışarıdan bakıldığında faydalı bir program (oyun, müzik indirme programı vb.) gibi görünür ama arka planda gizlice sisteme zarar verir.
"İndirdiğiniz 'Bedava Oyun' aslında bilgisayarınızı ele geçiren bir casus olabilir!"
3. SOLUCAN (WORM)
En tehlikeli türlerden biridir.
Bulaşmak için sizin bir dosyayı açmanıza gerek yoktur. Ağ kabloları veya Wi-Fi üzerinden kendi kendine diğer bilgisayarlara sıçrar.
- Çok hızlı yayılır.
- İnterneti yavaşlatır.
4. CASUS YAZILIM (SPYWARE)
Amacı bilgisayarı bozmak değil, BİLGİ ÇALMAKTIR.
Klavyede bastığınız tuşları kaydeder (Şifrelerinizi çalar).
Web kameranızı gizlice açıp sizi izleyebilir.
Gezdiğiniz siteleri takip edip reklam firmalarına satar.
KALKANLARI KALDIR: NASIL KORUNURUZ?
ANTİVİRÜS
Mutlaka güncel bir antivirüs programı kullanın.
GÜNCELLEME
İşletim sistemini ve programları sürekli güncelleyin.
DİKKAT
Bilmediğiniz USB bellekleri takmayın, garip e-postaları açmayın.
GÜVENLİK DUVARI (FIREWALL)
Bilgisayarınız ile internet arasındaki Gümrük Kapısıdır.
Gelen ve giden verileri kontrol eder. Zararlı gördüğü bağlantıları engeller.
"İzinsiz kimse giremez!"
YAZILIM LİSANSLARI
Her yazılımın bir kullanım izni (lisansı) vardır. Marketten aldığımız ürünler gibi yazılımların da türleri vardır.
Lisans, o programı:
- Kaç bilgisayara kurabiliriz?
- Kopyalayabilir miyiz?
- Ücretli mi ücretsiz mi?
gibi kuralları belirler.
1. ÜCRETSİZ YAZILIM (FREEWARE)
%0
MALİYET
Tamamen ücretsizdir.
İstediğiniz kadar kullanabilir, kopyalayabilir ve arkadaşlarınızla paylaşabilirsiniz.
Örnek: Google Chrome, Skype, VLC Player.
2. PAYLAŞIMCI / DENEME (SHAREWARE)
Belirli bir süre (örneğin 30 gün) ücretsiz kullanılabilen, süre bitince satın alınması gereken yazılımlardır.
"Önce dene, beğenirsen satın al."
Örnek: Antivirüs programlarının deneme sürümleri, WinRAR.
3. DEMO YAZILIM
Programın tanıtımı gibidir. Özellikleri kısıtlanmıştır.
- Oyunda sadece 1. bölümü oynayabilirsin.
- Resim programında resmi kaydedemezsin.
Tam sürüm için para ödemek gerekir.
4. LİSANSLI YAZILIM (PAID)
Kullanmak için mutlaka para ödenip satın alınması gereken yazılımlardır.
Satın aldığımızda bize bir Ürün Anahtarı (Product Key) verilir.
Örnek: Windows 10/11, Microsoft Office, FIFA, Minecraft.
5. BETA SÜRÜM (GELİŞTİRME AŞAMASI)
Yazılım henüz tamamlanmamıştır. Hataları olabilir.
Kullanıcılar test etsin ve hataları bildirsin diye yayınlanır.
TELİF HAKKI (COPYRIGHT) ©
Bir kişinin emeğiyle oluşturduğu ürünün (kitap, müzik, yazılım) izinsiz kullanılmasını yasaklayan haktır.
Korsan Yazılım: Ücretli bir programı para vermeden kaçak kullanmak (Crack yapmak) suçtur ve güvensizdir! İçinde virüs olma ihtimali çok yüksektir.
SİMÜLASYON TESTİ 1
Aşağıdaki zararlı yazılımlardan hangisi faydalı bir program gibi görünerek bilgisayara sızar?
SİMÜLASYON TESTİ 2
30 gün ücretsiz kullanıp sonra satın almamızı isteyen yazılım türü hangisidir?
TARAMA TAMAMLANDI
SİSTEM GÜVENLİ!
Tebrikler Siber Savunma Uzmanı! Artık tehditleri tanıyorsun.
Haftaya: "Bilgiye Erişim: Arama Motorları ve Araştırma Teknikleri"