DİJİTAL DEDEKTİFLER
GÖREV: DOSYA YÖNETİMİ
[BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ - 3. HAFTA]
DURUM: GÖREV BAŞLATILIYOR...
GÖREV TANIMI (AJANDA)
- Dosya ve Klasör Nedir?
- Dosyaların "Soyadları" (Uzantılar)
- Popüler Dosya Uzantıları (.exe, .jpg, .pdf...)
- Dosya Boyutları (KB, MB, GB, TB)
- Bulut Depolama Teknolojileri
HATIRLATMA: VERİLER NEREDE?
Geçen hafta donanımları öğrenmiştik. Bilgilerimizi (oyunlar, ödevler, resimler) kalıcı olarak hangi parçada saklıyorduk?
SABİT DİSK (HDD/SSD)
Burası bizim "Dijital Kütüphanemiz"dir.
DOSYA (FILE) NEDİR?
Bilgisayarda bilgilerin saklandığı en küçük birime DOSYA denir.
Yaptığın resim, yazdığın yazı, dinlediğin şarkı... Bunların hepsi diskte birer dosyadır.
KURAL:
Her dosyanın bir ismi ve bir türü olmak zorundadır.
DOSYA YAPISI
Bir dosya ismi 3 bölümden oluşur. Tıpkı insanların Adı ve Soyadı gibi.
Odevim
.
docx
DOSYA ADI
Dosyayı biz isimlendiririz. (Örn: Odevim, Tatil_Resmi)
NOKTA
İsim ile uzantıyı birbirinden ayırır. Olmazsa olmazdır!
UZANTI
Dosyanın türünü belirtir. Bilgisayar bu sayede dosyayı hangi programla açacağını bilir.
UZANTI NEDEN ÖNEMLİ?
Düşünün ki elinizde kapalı bir kutu var. İçinde ne olduğunu bilmiyorsunuz.
Dosya uzantısı, o kutunun üzerindeki ETİKET gibidir.
- .mp3 etiketi varsa -> "Bu bir ses dosyası, Müzik Çalar'ı aç!"
- .jpg etiketi varsa -> "Bu bir resim, Galeri'yi aç!"
1. YAZI / METİN DOSYALARI
İçinde yazı, ödev, kitap, not barındıran dosyalardır.
.DOC / .DOCX
Microsoft Word Dosyası
.PDF
Değiştirilemez Kitap Formatı
.TXT
Basit Not Defteri Yazısı
2. RESİM / GÖRSEL DOSYALARI
Fotoğraf, çizim ve hareketli resimlerin uzantılarıdır.
.JPG / .JPEG
Fotoğraflar için standart.
.PNG
Arka planı şeffaf resimler.
.GIF
Hareketli küçük resimler.
3. SES VE VİDEO DOSYALARI
SES DOSYALARI
- .MP3 (En popüler müzik formatı)
- .WAV (Yüksek kaliteli ses)
VİDEO DOSYALARI
- .MP4 (İnternet videoları)
- .AVI (Film dosyaları)
- .MOV (Apple video formatı)
4. PROGRAM / UYGULAMA DOSYALARI
Bilgisayarda bir programı veya oyunu kurmak/çalıştırmak için kullandığımız dosyalardır.
.EXE
(Executable = Çalıştırılabilir)
.APK
(Android Paket Dosyası)
DİKKAT: TEHLİKELİ OLABİLİR!
İnternetten indirdiğiniz veya e-posta ile gelen bazı dosyalar virüs olabilir.
Özellikle şu uzantılara dikkat edin:
- .BAT (Toplu İş Dosyası)
- .EXE (Bilmediğiniz kaynaktan ise!)
- .VBS (Script Dosyası)
Tanımadığınız kişilerden gelen ".exe" uzantılı dosyaları asla açmayın!
KLASÖR (DIRECTORY) NEDİR?
Ortak özelliğe sahip dosyaları bir arada tutmak için kullandığımız kutu veya gruplara klasör denir.
Klasörler diskte yer kaplamaz, sadece düzeni sağlar.
Sarı simge ile gösterilir.
NEDEN KLASÖR KULLANIRIZ?
DÜZENSİZ MASAÜSTÜ
Aradığınızı bulamazsınız.
Zaman kaybedersiniz.
Görüntü kirliliği oluşur.
DÜZENLİ MASAÜSTÜ
Müzikler -> Müzik Klasöründe
Resimler -> Resim Klasöründe
Ödevler -> Okul Klasöründe
Aradığınızı hemen bulursunuz!
ALT KLASÖR MANTIĞI
Bir klasörün içinde başka klasörler olabilir. Buna "Klasör Ağacı" denir.
BELGELERİM (Ana Klasör)
├── OKUL
│ ├── BİLİŞİM
│ │ └── Odev1.docx
│ └── MATEMATİK
└── OYUNLARIM
DOSYA BÜYÜKLÜĞÜ / KAPASİTE
Pazarda elmayı "Kilogram" ile, sütü "Litre" ile ölçeriz. Peki dijital dosyaları ne ile ölçeriz?
BYTE
Bilgisayarın en temel ölçü birimi (8 bit) = 1 Karakter (Harf)
KAPASİTE BİRİMLERİ
- BIT: En küçük birim (0 veya 1).
- BYTE (B): 1 Harf büyüklüğünde.
- KILOBYTE (KB): Yaklaşık 1000 Byte (Bir metin belgesi).
- MEGABYTE (MB): Yaklaşık 1000 KB (Bir MP3 şarkı ~5MB).
- GIGABYTE (GB): Yaklaşık 1000 MB (Bir Film ~2GB).
- TERABYTE (TB): Yaklaşık 1000 GB (Devasa arşivler).
TB
GB
MB
KB
BYTE
Küçükten Büyüğe
BULUT DEPOLAMA (CLOUD)
Dosyalarımızı bilgisayarımız yerine internet üzerindeki güvenli disklerde saklamaya Bulut Depolama denir.
Avantajları:
- Dosyalara her yerden (telefondan, tabletten) ulaşabilirsin.
- Bilgisayarın bozulsa bile dosyaların kaybolmaz.
- Arkadaşlarınla dosya paylaşabilirsin.
Örn: Google Drive, OneDrive, Dropbox, iCloud.
DEDEKTİF TESTİ BAŞLIYOR
Bakalım dosyaları ne kadar iyi tanıyorsun?
VAKA 1: KAYIP RESİM
Dedektif! Bir suçlu olay yerinin fotoğrafını çekti ve bilgisayara kaydetti. Bu dosyanın uzantısı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) delil.mp3
B) olayyeri.jpg
C) notlar.txt
D) oyun.exe
VAKA 2: EN BÜYÜK DOSYA
Aşağıdaki dosya birimlerinden hangisinin kapasitesi (içine aldığı bilgi miktarı) EN BÜYÜKTÜR?
A) KB (Kilobyte)
B) MB (Megabyte)
C) GB (Gigabyte)
D) TB (Terabyte)
VAKA 3: HAREKETLİ Mİ?
Ahmet öğretmenine ödevini gönderecek. Ödev bir "Word Belgesi" yani yazı dosyası. Uzantısı ne olmalı?
A) odev.pdf
B) odev.docx
C) odev.png
D) odev.mp4
GÖREV TAMAMLANDI
Tebrikler Dedektif! Dosyaların gizemini çözdün.
Gelecek hafta: "İnternet ve Ağ Teknolojileri"
1 / 22
