SES MÜHENDİSİ
DİJİTAL RİTİMLER
16. HAFTA: SES DÜZENLEME İŞLEMLERİ
STÜDYO GÜNDEMİ
- Ses Dosyası Nedir? (Hatırlatma)
- Düzenleme Arayüzü (Waveform)
- Temel İşlemler (Kes, Kopyala, Sil)
- Gürültü Temizleme
- Efektler (Fade In/Out, Hız, Yankı)
- Çok Kanallı Düzenleme (Mix)
- Kaydetme vs Dışa Aktarma
HATIRLATMA: SES DOSYALARI
MP3
Sıkıştırılmış, az yer kaplayan, en yaygın format.
WAV
Sıkıştırılmamış, çok yüksek kaliteli, büyük boyutlu.
OGG
Açık kaynak kodlu, yüksek kaliteli alternatif.
NEDEN DÜZENLEME YAPARIZ?
Kaydettiğimiz ham sesler genellikle mükemmel değildir.
- Hatalı konuşmaları çıkarmak için.
- Arka plandaki cızırtıyı silmek için.
- Sesin seviyesini yükseltmek için.
- Arka fona müzik eklemek için.
SESİN RESMİ: WAVEFORM
Ses düzenleme programlarında sesi duymayız, GÖRÜRÜZ.
Yüksek dalgalar = Yüksek Ses
Düz çizgi = Sessizlik
1. ADIM: SEÇİM (SELECT)
Bir işlem yapmadan önce sesin hangi kısmına yapacağımızı seçmeliyiz.
"Tıpkı Word'de yazıyı seçer gibi, farenin sol tuşuna basılı tutarak ses dalgasını tararız."
2. ADIM: KESME VE SİLME
KES (CUT)
Seçili alanı oradan alır (kopyalar) ve boşluğu kapatır. Başka yere yapıştırabilirsin.
SİL (DELETE)
Seçili alanı tamamen yok eder ve sağdaki kısmı sola kaydırarak boşluğu kapatır.
BUDA (TRIM)
Seçili alanın DIŞINDAKİ her şeyi siler. Sadece seçtiğin kısım kalır.
3. ADIM: TEKRAR ET (COPY-PASTE)
Bir nakaratı veya ses efektini (örn: alkış sesi) birden fazla kez kullanmak istiyorsan:
- Bölümü Seç.
- Kopyala (Ctrl + C).
- İmleci yeni yere tıkla.
- Yapıştır (Ctrl + V).
4. ADIM: SUSTURMA (SILENCE)
Bazen aradaki bir sesi silmek yerine, orayı "Sessiz" yapmak isteriz.
Silme işleminden farkı: Süre değişmez.
SES - SES - [ÖKSÜRÜK] - SES
SES - SES - [________] - SES
SES EFEKTLERİ (FX)
Sesi değiştirmek, güzelleştirmek veya düzeltmek için kullanılan filtrelerdir.
AMPLIFY (YÜKSELT)
Ses çok kısıksa seviyesini artırır.
PITCH (PERDE)
Sesi inceltir (Sincap) veya kalınlaştırır (Canavar).
YUMUŞAK GEÇİŞLER (FADE)
FADE IN (Artarak Gir)
Şarkı aniden başlamaz. Sessizlikten başlar ve yavaşça normal seviyeye gelir.
FADE OUT (Azalarak Çık)
Şarkı bitiminde ses küt diye kesilmez. Yavaş yavaş kısılarak biter.
EĞLENCELİ EFEKTLER
HIZ (SPEED)
Kaydı hızlandırır (Tempo artar) veya yavaşlatır.
YANKI (ECHO)
Sesin tekrar etmesini sağlar. Dağ başında bağırmak gibi.
TERSTEN (REVERSE)
Kaydı sondan başa doğru çalar.
TEMİZLİK ZAMANI: GÜRÜLTÜ AZALTMA
Mikrofonun kaydettiği "hışırtı" (dip ses) veya arka plan gürültüsünü temizlemek için kullanılır.
- Önce sadece gürültünün olduğu boş bir alanı seç.
- "Gürültü Profilini Getir" de.
- Sonra tüm sesi seç ve uygula.
ÇOK KANALLI (MULTI-TRACK)
Birden fazla sesi üst üste bindirmektir.
KANAL 1: Konuşma Sesi (Senin sesin)
KANAL 2: Fon Müziği (Kısık sesli)
KANAL 3: Efektler (Alkış, zil sesi)
Hepsi aynı anda çalarak MİKS (MIX) oluşturur.
SES DENGELEME (BALANCE)
Müzik sesi, konuşma sesini bastırmamalıdır!
Konuşma varken müziğin sesini kısmalı, konuşma bitince müziği açmalıyız.
Buna "Duck" (Ördek) efekti de denir.
KAYDETME Mİ, DIŞA AKTARMA MI?
PROJE KAYDET (SAVE)
Çalışman bitmediyse, sonra devam edeceksen kullanılır.
Dosya uzantısı programa özeldir (.aup3 gibi). Müzik çalar açmaz.
DIŞA AKTAR (EXPORT)
İşin bitti, şarkı hazır!
MP3 veya WAV olarak kaydedersin. Her yerde dinleyebilirsin.
GÖREV: OKUL RADYOSU
YAPILACAKLAR LİSTESİ:
- "Merhaba arkadaşlar" diye bir anons kaydet.
- Başındaki ve sonundaki sessiz kısımları BUDA (TRIM).
- Sesi biraz YÜKSELT (AMPLIFY).
- Arka fona neşeli bir müzik ekle.
- Müziğin sesini konuşma sırasında kıs.
- Sonucu MP3 olarak dışa aktar.
HATIRLATMA: SINAV HAFTASI
BAŞARILAR!
Önümüzdeki hafta sınav haftası olabilir. Notlarınızı tekrar etmeyi unutmayın!
Özellikle: Donanım, Yazılım, Dosya Uzantıları ve Dijital Güvenlik konularına göz atın.
MİKSER TESTİ 1
Bir ses dosyasının başındaki ve sonundaki gereksiz kısımları atıp sadece ortayı bırakmaya ne denir?
A) Sil (Delete)
B) Buda (Trim)
C) Kopyala
D) Yapıştır
MİKSER TESTİ 2
Şarkının yavaş yavaş kısılarak bitmesine ne denir?
A) Fade In
B) Echo
C) Fade Out
D) Speed Up
MİKSER TESTİ 3
Çalışmamızı herkesin dinleyebileceği bir müzik dosyasına dönüştürmek için hangi komutu kullanırız?
A) Dışa Aktar (Export)
B) Projeyi Kaydet
C) İçe Aktar
D) Aç
STÜDYO GÜNLÜĞÜ (ÖZET)
TEMEL
Seç, Kes, Kopyala, Yapıştır.
EFEKT
Fade In/Out, Gürültü Azaltma, Hız.
ÇIKTI
Proje (Düzenlenebilir) vs MP3 (Dinlenebilir).
KAYIT BİTTİ!
Artık kendi şarkılarını düzenleyebilirsin.
Gelecek Hafta: "Video Düzenleme İşlemleri"