DİJİTAL DEDEKTİFLER

VE GELECEĞİN ROBOTLARI

5. HAFTA: DİJİTAL VATANDAŞLIK & YAPAY ZEKA

GÖREV PLANI (NELER ÖĞRENECEĞİZ?)

  • Dijital Kimlik ve Vatandaşlık
  • Dijital Ayak İzi Nedir?
  • E-Devlet, E-Okul Nedir?
  • Yapay Zeka (AI) Nedir?
  • Yapay Zeka Nasıl Öğrenir?
  • Hayatımızdaki Yapay Zeka Örnekleri
  • Yapay Zeka Hakkında Sorular
  • Bilginin Doğruluğu ve Etik
Futuristic Robot Hand

DİJİTAL VATANDAŞLIK NEDİR?

Gerçek hayatta nasıl bir ülkenin vatandaşıysak, internet dünyasında da birer "Dijital Vatandaş"ız.


Dijital teknolojileri kullanırken etik, güvenli ve sorumlu davranan kişiye Dijital Vatandaş denir.

DİJİTAL KİMLİK: SEN KİMSİN?

GERÇEK KİMLİK

T.C. Kimlik numaran, adın, soyadın.

DİJİTAL KİMLİK

Kullanıcı adın, profil fotoğrafın, paylaşımların.

GÜVENLİK

Dijital kimliğini güçlü şifrelerle korumalısın.

DİJİTAL AYAK İZİ

Digital Footprint

Kumsalda yürürken nasıl iz bırakıyorsan, internette de iz bırakırsın.

  • Attığın yorumlar
  • Beğendiğin videolar
  • Gezdiğin siteler
  • Yüklediğin fotoğraflar

Bu izler asla tamamen silinmez!

AYAK İZİN SENİ ANLATIR

POZİTİF İZLER

Yardımsever yorumlar, projelerin, başarıların.

(Seni iyi tanıtır)

NEGATİF İZLER

Kaba sözler, kavgalar, uygunsuz fotoğraflar.

(Gelecekte başını ağrıtabilir)

PASİF İZLER

IP adresin, konum bilgin. (Farkında olmadan bıraktıkların)

DİJİTAL DEVLET KAPISI

Vatandaşlık işlemlerimizi internet üzerinden yaptığımız uygulamalardır.

E-DEVLET

Tüm devlet hizmetlerine tek noktadan erişim. (Belge alma, başvuru yapma).

E-OKUL

Notlarını, devamsızlığını ve ders programını öğrendiğin sistem.

E-OKUL VELİ BİLGİLENDİRME

Öğrenciler ve veliler için en önemli uygulamadır.

  • Sınav notları
  • Proje ödevleri
  • Karneler
  • Devamsızlık bilgisi

Güvenlik: Giriş için öğrenci numarası ve kimlik bilgileri gerekir.

e-Okul

E-DEVLET KAPISI (turkiye.gov.tr)

Devlet dairelerinde sıra beklemeden işlerimizi halletmemizi sağlar.

Adli Sicil Kaydı

İkametgah Belgesi

Araç Sorgulama

SAĞLIKTA DİJİTAL DÖNÜŞÜM

Digital Health

MHRS: Merkezi Hekim Randevu Sistemi. Hastaneden randevu almak için kullanılır.


E-NABIZ: Kişisel sağlık kaydımızdır. Tahlil sonuçları, ilaçlar ve doktor ziyaretleri burada saklanır.

E-BANKACILIK (İNTERNET BANKACILIĞI)

Bankaya gitmeden para işlemlerini yapmaktır.

  • Fatura Ödeme (Elektrik, Su, İnternet)
  • Para Transferi (EFT, Havale)
  • Hesap Kontrolü

DİKKAT: Şifreni kimseyle paylaşma!

YAPAY ZEKA (AI)

Artificial Intelligence

Makinelerin insanlar gibi düşünmesi, öğrenmesi ve karar vermesidir.

NASIL ÇALIŞIR? (MAKİNE ÖĞRENMESİ)

Yapay zeka, bir bebek gibi öğrenir.

Ona binlerce "Kedi" fotoğrafı gösterirsen, bir süre sonra kediyi tanımayı öğrenir.


Veri (Data): Yapay zekanın yemeğidir. Ne kadar çok veri varsa, o kadar zeki olur.

AI Brain

YZ vs İNSAN ZEKASI

HIZ

Yapay Zeka çok hızlı hesaplar.

YORULMA

Yapay Zeka asla yorulmaz, uyumaz.

DUYGU

İnsanlar duygusaldır ve hayal kurar. Yapay zeka (henüz) hissedemez.

ARAMIZDAKİ ROBOTLAR

Yapay zeka zaten hayatımızın içinde!

MERAK EDİYORUM...

"Robotlar bir gün dünyayı ele geçirir mi?"

"Yapay zeka benim ödevimi yapabilir mi?"

"Duyguları olacak mı?"

Bilim insanları bu sorulara cevap arıyor. Teknoloji geliştikçe cevaplar değişiyor.

BİLGİ DEDEKTİFLİĞİ

Yapay zeka hakkında araştırma yaparken nelere dikkat etmeliyiz?


  1. Kaynağa Bak: Bilgi güvenilir bir siteden mi (üniversite, teknoloji dergisi)?
  2. Tarihe Bak: Bilgi güncel mi? (Teknoloji çok hızlı değişir).
  3. Çapraz Kontrol: Başka siteler de aynı şeyi söylüyor mu?

SAHTE Mİ GERÇEK Mİ? (DEEPFAKE)

Face Scan

Yapay zeka ile sahte videolar (Deepfake) yapılabiliyor. Birinin söylemediği sözleri söylemiş gibi gösterebiliyorlar.


Kural: İnternette gördüğün her videoya hemen inanma!

İYİ YÖNLERİ (AVANTAJLAR)

SAĞLIK

Hastalıkları daha erken teşhis edebilir.

ULAŞIM

Sürücüsüz arabalar kazaları azaltabilir.

EĞİTİM

Her öğrenciye özel öğretmen olabilir.

DÜŞÜNDÜREN YÖNLERİ

  • Bazı meslekler kaybolabilir (Ama yenileri doğacak!).
  • Gizlilik sorunları olabilir.
  • İnsanlar tembelleşebilir mi?

Önemli olan teknolojiyi İYİLİK için kullanmaktır.

VAKA ANALİZİ: AYAK İZİ

Durum: Ali, oyun oynarken sinirlendi ve sohbete kötü sözler yazdı. Sonra pişman olup sildi.

Soru: Dijital ayak izi silindi mi?

Cevap: Hayır. Sunucularda kayıtlı kaldı ve başkaları ekran görüntüsü almış olabilir.

VAKA ANALİZİ: AKILLI EV

Durum: Akıllı buzdolabı, sütün bittiğini fark etti ve marketten otomatik sipariş verdi.

Analiz: Bu bir Yapay Zeka (IoT) uygulamasıdır. Hayatı kolaylaştırır.

SİSTEM TARAMASI 1

Okul notlarını ve devamsızlık bilgilerini öğrendiğin uygulama hangisidir?

A) E-Devlet
B) E-Nabız
C) E-Okul
D) MHRS

SİSTEM TARAMASI 2

Aşağıdakilerden hangisi Yapay Zeka örneği değildir?

A) Siri / Google Asistan
B) Hesap Makinesi (Standart)
C) Sürücüsüz Araba
D) Yüz Tanıma Sistemi

GÖREV TAMAMLANDI

Dijital dünyayı keşfettin. Gelecek senin ellerinde!